Yer Kabuğunun Ana Maddesi: Kayaçlar

A) Yer kabuğunda neler var? Neler yaşanıyor?
 

1. Yer kabuğunun ana maddesi Kayaçlar
 

· Yer kabuğunu oluşturan levhalar kırılgan ve hareket halindedir.
· Bu levhalar birbiriyle çarpışır, ayrılır ve sürekli yer değiştirir.
· Yer kabuğunu oluşturan, yapısında türlü bileşim ve karışımların bulunduğu taş ve kayalara kayaç denir.
· Kayaçların parçalanarak küçülmüş haline taş denir.
· Taşların parçalanmasıyla çakıllar meydana gelir.
· Çakıllar ise parçalanarak kuma dönüşür.

Kayaçlar oluşum ve yapısı bakımından üçe ayrılır;

 

a) Püskürük kayalar (mağmatik)
 

magmatikk

 

· Magmanın yeryüzüne ya da yer kabuğunun çatlaklarına sızması sonucu soğuyarak katılaşmasıyla oluşur.
· Magmadan gelen lavları, yeryüzüne çıkmadan yer kabuğunun boşluk ve çatlakalrında soğumasıyla granit denen kayaçlar oluşur.

 

Özellikleri:
 

· Püskürük kayaçlar serttir.
· Genellikle kristalli yapıdadır.
· Püskürük kayaçlarda fosillere raslanmaz.


b) Tortul kayaçlar
 

tortulk

 

· Yeryüzündeki kayaçlar su, rüzgâr gibi dış etkenler nedeni ile sürüklenip parçalanır. Bu parçalar genellikle deniz ve göl diplerinde ya da karalarda çukur yerlerde birikip tortulaşır.
· Kil taşı, kaya tuzu, alçı taşı, kömür ve petrol tortul kayaçlara örnektir.

 

Özellikleri:
 

· Tortul kayaçlar yumuşaktır.
· Tabakalar halinde oluşmuştur.
· Tortul kayaçlarda fosilere rastlanır.
· Mineral bakımından çok zengindirler.

 

Not: Geçmişte yaşamış ve tortul kayaçlar içinde korunarak günümüze kadar bozulmadan gelen canlı kalıntı ya da izlere fosil denir.

 

c) Başkalaşım kayaçları
 

elmasresmi

 

· Püskürük ve tortul kayaçlar basınç ve sıcaklığın etkisiyle değişikliğe uğrayarak başkalaşım kayaçlarını oluşturur.

Örneğin; kalkerin değişmesiyle mermer, kömürün değişmesiyle elmas meydana gelmiştir.
· Yer kabuğunu oluşturan kayaçların yapısında

 

Özellikleri:
 

· Yapay olarak elde edilemezler
· Belli bir kimyasal yapıya sahiptirler
· Civa hariç katı halde bulunurlar.
· Belli bir sertlikleri vardır.
· Ekonomik değeri olan ve doğada az olan maddelere maden denir. Altın, elmas gibi…


Ekleyen : dersimiz.com